Củ mài là củ gì?

Là một loại củ mọc trong tự nhiên, đối với người xưa thì củ mài dường như đã trở nên quá đỗi quen thuộc. Vậy củ mài là củ gì? Có tác dụng gì đối với sức khỏe của chúng ta? Các bạn hãy theo dõi bài viết bên dưới để biết thêm thông tin về loại củ này nhé!

Mô tả dược liệu

Tên gọi: Củ mài, khoai mài, có tên khoa học là Dioscorea persimilis Prain et Burk, thuộc họ Củ nâu –   Dioscoreaceae.

Mô tả

Dây leo quấn, thân nhẵn, hơi có góc cạnh, màu đỏ hồng và thường mang những củ nhỏ ở nách lá (dái mài). Rễ củ đơn độc hoặc từng đôi, ăn sâu vào đất đến hàng mét, hơi phình ở phía gốc, vỏ ngoài có màu nâu xám, thịt mềm màu trắng.

Lá mọc so le hay mọc đối, hình tim, đôi khi hình mũi tên, không lông, dài 10cm, rộng 8cm, nhẵn, chóp nhọn, có 5-7 gân gốc. Cụm hoa đơn tính gồm các bông khúc khuỷu, dài 40cm, mang 20-40 hoa nhỏ màu vàng; hoa đực có 6 nhị. Quả nang có 3 cánh rộng 2cm.

Bộ phận dùng

Rễ củ – Rhizoma Dioscoreae Persimilis; thường gọi là Hoài sơn.

Củ mài là củ gì?

Nơi sống và thu hái

Cây mọc hoang phổ biến ở miền Bắc và miền Trung của nước ta cho tới Huế. Còn phân bố ở Trung Quốc, Lào và Campuchia. Cũng được trồng nhiều ở đồng bằng để đáp ứng nhu cầu lớn về dược liệu; có thể trồng bằng gốc rễ hoặc dái mài về mùa xuân. Sau một năm đã có thu hoạch. Đào củ vào mùa hè – thu khi cây đã lụi, mang về rửa sạch, gọt vỏ cho vào lò xông lưu huỳnh 2 ngày đêm, sau đó phơi sấy cho đến khô.

Thành phần hoá học

Củ mài chứa tinh bột 63,25%, protid 6,75% và glucid 0,45%. Còn có mucin là một protein nhớt, và một số chất khác như allantoin, cholin, arginin, men maltose, saponin có nhân sterol.

Tác dụng dược lý

Củ mài có vị ngọt, tính bình, có tác dụng bổ tỳ vị, ích tâm phế, bổ thận, chỉ tả lỵ.

Nhân dân vùng núi thường đào củ mài về cạo sạch vỏ, luộc, xào hoặc nấu canh ăn, có thể dùng ghế cơm để ăn như các loại khoai.

Có thể chữa được các bênh lý như:

  • Người có cơ thể suy nhược.
  • Bệnh đường ruột, ỉa chảy, lỵ lâu ngày.
  • Bệnh tiêu khát.
  • Di tinh, mộng tinh và hoạt tinh.
  • Viêm tử cung (bạch đới).
  • Thận suy, mỏi lưng, đi tiểu luôn, chóng mặt, hoa mắt.
  • Ra mồ hôi trộm.

Các bài thuốc chữa bệnh từ dược liệu củ mài

Chữa kiết lỵ, tiêu chảy lâu ngày do tỳ vị hư nhược

  • Bài thuốc 1: Dùng củ mài, bạch truật, đảng sâm, cam thảo mỗi loại 80g; biển đậu 60g; trần bì, liên nhục, cát cánh, ý dĩ nhân, sa nhân mỗi loại 30g. Tán tất cả các nguyên liệu thành bột mịn sau đó trộn đều lên. Người lớn dùng mỗi lần 8 – 12g, ngày 1 – 3 lần. Trẻ em thì giảm còn nửa liều. Có thể dùng với nước sôi nguội hay đem sắc thành nước để uống.
  • Bài thuốc 2: Chỉ sử dụng củ mài, đem sao vàng rồi tán thành bột. Tiếp đến cho vào một chút nước cơm và muối rồi đem trộn đều thành hồn hợp như hồ ăn của trẻ em. Mỗi lần chỉ nên dùng từ 8 – 10g củ mài.

Bài thuốc kiện tỳ tiêu thực, sử dụng cho trẻ em

Chuẩn bị: 60g củ mài sao vàng, 45g bạch biển đậu sao vàng, 45g sơn trà, 45g mạch nha,  45g đương quy, 45g thần khúc, 30g bạch truật sao vàng, 30g trần bì, 30g sử quân tử, 20g hoàng liên, 20g cam thảo.

Cách thực hiện: Tất cả dược liệu đã chuẩn bị đem tán thành bột mịn rồi trộn với mật ong và vò thành từng viên cỡ bằng hạt đậu đen. Mỗi lần cho trẻ uống chỉ 3g thuốc, 2 – 3 lần/ngày.

Chữa chứng di tinh nhiều lần

Bài thuốc 1: Sử dụng củ mài, phục linh, bạch truật, táo nhân, kim anh, khiếm thực, đảng sâm mỗi loại 12g; viễn chí, ngũ vị tử mỗi loại 6g; cam thảo 4g. Đem sắc nước để uống mỗi ngày.

Bài thuốc 2: Cần có 200g củ mài, 100g ý dĩ, 100g hạt sen, 100g củ sung. Các nguyên liệu đem sao vàng, phơi hay sấy cho khô rồi tán thành bột mịn. Mỗi ngày sử dụng khoảng 12g với nước cơm.

Chữa đái tháo đường

Bài thuốc 2: Cần có 180g củ mài, 90g liên tử, 40g phục linh, 350g ngũ vị tử, 300g thỏ ty tử. Các dược liệu này đem tán thành bột mịn rồi trộn với hồ và rượu, sau đó vò viên bằng hạt đậu xanh. Mỗi lần có thể dùng khoảng 20 – 30 viên với nước cơm.

Bài thuốc 3: Sử dụng 24g hoài sơn, 9g mạch môn đông, 9g thiên hoa phấn. Đem sắc với nước để uống hằng ngày.

Bài thuốc chữa suy dinh dưỡng kèm tiêu chảy ở trẻ em

Chuẩn bị: 100g củ mài, 100g ý dĩ, 50g phòng đẳng sâm, 50g bạch truật, 100g mạch nha, 25g hạt cau, 25g vỏ quýt.

Cách thực hiện: Đem các dược liệu đã chuẩn bị đi sao vàng rồi tán thành bột mịn và trộn đều. Mỗi ngày cho trẻ uống khoảng từ 15 – 20g bột.

Bài thuốc chữa đau lưng

Chuẩn bị:Củ mài, sơn thù du mỗi loại 10g; đỗ trọng, ba kích, ngưu tất mỗi loại 12g; ngũ gia bì, quế tâm, độc hoạt, cẩu tích mỗi loại 8g, phòng phong 6g.

Cách thực hiện: Đem tất cả các dược liệu đã chuẩn bị tán thành bột mịn. Sau đó trộn đều và thêm mật ong vào để vò thành từng viên cỡ bằng hạt đậu xanh. Mỗi lần uống tầm 10 viên, nên dùng khi bụng đói.

Bạn cần lưu ý gì khi tăng cường sức khỏe bằng củ mài?

Khi sử dụng bất cứ một loại dược liệu nào để trị bệnh bạn cũng cần nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để tránh gây ra nhiều tác dụng phụ. Đối với củ mài các bạn nên lưu ý khi dùng đối với các đối tượng sau:

  • Không dùng cho mẹ bầu hoặc phụ nữ đang cho con bú
  • Không dùng cho phụ nữ mắc bệnh liên quan đến hormone, ví dụ như lạc nội mạc tử cung, xơ tử cung, một số loại ung thư,…
  • Sử dụng với liều lượng quá nhiều sẽ gây ra các triệu chứng không mong muốn như: Buồn nôn, tiêu chảy,…

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *