Ba kích là gì? Cách bào chế ba kích

Ba kích có tác dụng điều trị các bệnh như: Bổ thận, cải thiện sinh lý, mất ngủ kinh niên, xương khớp…. Cái tên Ba kích đã rất quen thuộc trong các bài thuốc Đông y, tuy nhiên vãn còn nhiều người chưa biết về dược liệu này. Vậy Ba kích là gì?  Mời các độc giả theo dõi bài viết dưới đây nhé!

Ba kích là gì?

Tên gọi: Ba kích, Ba kích thiên, Ba kích nhục

Trích Các phương pháp bào chế Đông dược – Nhà xuất bản Y học, trang 253-254

Mô tả

Bộ phận dùng làm thuốc: Rễ hình từng đoạn có hình xoắn có địa phương gọi là rễ cây ruột gà, loại có vỏ ngoài màu đỏ, già thì màu tím đậm, nếu non thì có màu trắng, loại này không tốt. Khi khô có màu tím đen, nhìn thấy lõi, khi dùng làm thuốc thì lấy vỏ, bỏ lõi

Phương pháp bào chế ba kích

Phân bố

Ba Kích có nguồn gốc từ Trung Quốc, sau đó du nhập vào Việt Nam. Hiện nay tại nước ta thảo dược này được trồng rất nhiều tại vùng trung du, miền núi phía Bắc. Cụ thể tại các vùng: Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Hà Tây, Hà Giang… Người dân thường trồng thảo dược này để ngâm rượu hoặc sản xuất với số  lượng lớn. 

Thành phần hóa học

Theo các nhà khoa học trong cây Ba Kích có chứa nhiều thành phần hóa học rất tốt cho sức khỏe con người. Các thành phần dưỡng chất bao gồm: Rubiadin: Rubiadin-1-Methylether, Gentianine, Choline, Trigonelline, Carpaine, Gitogenin, Vitamin B1, Vitamin C, Phytosterol, Acid hữu cơ,…

Cách bào chế dược liệu

  • Theo lôi công bào chế: Rửa sạch Ba kích cùng nước, khởi tử ngâm ba kích một đêm cho mềm, vớt ra ngâm rượu 1 giờ (1 khắc), trộn Cúc hoa sao với Ba kích cho vàng, sàng bỏ Cúc hoa lấy Ba kích dùng.
  • Theo Lý thời Trần: Rửa sạch Ba kích, bỏ lõi thái nhỏ sấy khô dùng.
  • Theo phương pháp của Việt Nam: Rửa sạch Ba kích, bỏ lõi thài nhỏ, phơi khô dùng, hoặc rửa sạch ủ mềm, bỏ lõi thái nhỏ, ủ rượu 2 giờ, sao khô dùng. Ngoài ra còn có thể nấu thành cao lỏng 1ml – 5gr Ba kích dùng.

Tác dụng dược lý và chủ trị của rễ ba kích

Tính vị quy kinh: Tính ôn, vị cay ngọt vào kinh thận.

Công dụng: Thuốc cường dương, bổ trung tiêu, điều huyết mạch ích tinh.

Chủ trị: Mạnh gân cốt, trị di mộng tinh, trị phong, trị liệt dương.

Các bài thuốc sử dụng cây ba kích

Bài thuốc giúp lợi tiểu

Nguyên liệu: Ích trí nhân, Ba kích thiên, Tang phiêu tiêu , Thỏ ty tử 

Cách thực hiện: Tán mịn các nguyên liệu, sau đó cho một ít rượu vào để làm ướt. Vo hỗn hợp này thành các viên nhỏ bằng hạt ngô. Mỗi lần sử dụng khoảng 12 viên với rượu pha muối hoặc sắc thành thang để uống.

Bài thuốc trị liệt dương, thất thương, ngũ lao, hạ khí, ăn nhiều

Nguyên liệu: 3kg Ba kích thiên sống, 3kg Ngưu tất sống, 5 đấu rượu

Cách thực hiện: Ngâm các nguyên liệu với nhau khoảng 3 tháng. Sau đó dùng rượu này để uống.

Cải thiện chứng đau mỏi xương khớp, đi đứng khó khăn do phong hàn

Nguyên liệu: 60g ba kích, 120g ngưu tất, 60g khương hoạt, 60g quế tâm, 60g ngũ gia bì, 80g đỗ trọng bỏ vỏ, sao vàng, 60g can khương (bào), 100ml mật ong

Cách thực hiện: Tán bột các nguyên nguyên liệu, đem trộn với mật ong và vò viên. Mỗi lần dùng khoảng 10 viên hoặc pha với rượu để uống.

Bài thuốc bổ thận, tráng dương, dưỡng sắc đẹp

Nguyên liệu: 60g ba kích, 60g cam cúc hoa, 30g câu kỷ tử, 20g phụ tử (chế), 46g thục địa, 30 g thục tiêu

Cách thực hiện: Tán mịn các nguyên liệu vào cho vào bình ngâm với 3 lít rượu. Mỗi lần uống khoảng 20ml rượu lúc đói, ngày uống 2 lần.

Trị chứng tử cung lạnh, kinh nguyệt không đều ở nữ giới

Nguyên liệu: 120g ba kích, 20g lương khương, 640g tử kim đằng, 80g thanh diêm, 160g nhục quế (bỏ vỏ), 160g ngô thù du.

Cách thực hiện: Các nguyên liệu đem đi tán nhỏ, trộn đều và dùng rượu hồ để vo viên. Ngày uống khoảng 20 viên thuốc với rượu pha muối nhạt.

Tác dụng của ba kích đối với chứng liệt dương

Nguyên liệu: 30g ba kích, 30g đỗ trọng, 30g ích trí nhân, 30g ngủ vị tử, 30g ngưu tất, 60g nhục thung dung, 30g phục linh, 30g sơn dược, 30g sơn thù, 30g thỏ ty tử, 30g tục đoạn, 30g viễn chí, 30g Xà sàng tử.

Cách thực hiện: Đem các nguyên liệu đi tán mịn, trộn với mật, vò viên. Ngày uống khoảng 6 – 12 viên lúc đói.

Trị mạch yếu, da xanh tái

Nguyên liệu: Ba kích, Hồi hương, Bạch long cốt, Ích trí nhân, Phúc bồn tử, Nhục thung dung, Bạch truật, Mẫu lệ, Thỏ ty tử, Cốt toái bổ, Nhân sâm. Mỗi vị khoảng 40g.

Cách thực hiện: Tán mịn thành bột, cho vào lọ thủy tinh kín nắp để bảo quản. Mỗi lần sử dụng khoảng 10 – 20g, ngày uống 2 lần.

Cải thiện chứng khí hư, ngủ không ngon giấc, ù tai, chảy nước mắt sống, đổ mồ hôi trộm

Nguyên liệu: 90g ba kích, 180g lương khương, 120g nhục quế, 120g ngô thù, 60g thanh diêm, 500g tử kim đằng

Cách thực hiện: Tán thành bột mịn, trộn với rượu nếp để vo viên. Mỗi ngày dùng khoảng 20g thuốc để hòa với nước muối loãng để uống.

Trị chứng xương khớp, thận hư, liệt dương

Nguyên liệu: 18g ba kích, 20g đương quy, 27g khương hoạt, 18g ngưu tất, 27g sinh khương, 18g thạch hộc, 2g tiêu

Cách thực hiện: Các nguyên liệu đem đi giã nát, cho vào bình sau đó đổ thêm 2 lít rượu vào, đậy kín nắp. Để khoảng 2 tiếng thì đổ hỗn hợp này vào nồi, bắc lên bếp và nấu khoảng 1 tiếng. Chia đều thành các lần uống, ngày uống 3 lần, mỗi lần khoảng 15 – 20ml.

Trả lời