Bá tử nhân có tác dụng gì?

 Bá tử nhân có tên khoa học là Platycladus orientalis. Vị thuốc này được sử dụng để điều trị các bệnh như: Hồi hộp, hoảng hốt, đau xương khớp, chữa mất ngủ, chữa mồ hôi trộm,… Để tìm hiểu thêm thông tin về Bá tử nhân có tác dụng gì, mời các bạn theo dõi bài viết bên dưới nhé!

Mô tả dược liệu Bá tử nhân

Tên thuốc: Bá tử nhân, Trắc bá (bách) tử nhân, Bá tử nhân trộn Chu sa

Trích Các phương pháp bào chế Đông dược – Nhà xuất bản Y học, trang 252-253

Mô tả

Là cây  hạt trần có chiều cao khoảng từ 6 – 8m, lá mọc dọc theo cành con, màu xanh đậm, hình vẩy, mọc đối nhau và tạo thành khóm. Hình dạng lá tương đối giống lá kim nhưng dẹp và rộng hơn.

Quả được cấu tạo gồm 6 – 8 vẩy dài úp vào nhau. Hạt hình trứng màu nâu sẫm và có một sẹo rộng với màu nhạt hơn nằm phía dưới. Mùa hoa ở vào khoảng tháng 4 – 5, còn mùa quả vào khoảng tháng 9 – 10.

Bộ phận dùng làm thuốc

Nhân của quả cây Trắc bá có màu vàng hơi đỏ nâu, không lẫn vỏ, không thối lép mốc mọt là loại tốt.

Cách bào chế Bá tử nhân

Phân bố

Bá tử nhân là dược liệu có nguồn gốc từ vùng đông bắc Trung Quốc, đến nay đã di thực và được trồng rộng rãi ở nước ta.

Thu hái và sơ chế

Phần lá và cành non được thu hái quanh năm. Sau khi thu hái cần rửa sạch, cắt nhỏ rồi đem phơi hay sấy khô. Quả thường được thu hái vòa mùa Đông. Hái về cần phơi khô, sau đó loại bỏ lớp bỏ ngoài lấy hạt rồi phơi lại lần nữa.

Phương pháp bào chế đúng cách

  • Theo Lôi công bào chế: Tẩm rượu 1 đêm, lấy ra phơi khô. Nấu với nước Hoàng tinh, đổ ngập nước cốt Hoàng tinh, đun nhỏ lửa nấu thành cao dùng.
  • Theo Lý Thời Trân: Đồ chín hạt Trắc bá, phơi khô, bóc vỏ tán nhỏ. Sao dùng làm thuốc.
  • Theo phương pháp của Việt Nam: Rửa sạch Bá tử nhân, phơi khô. Nếu Bá tử nhân để lâu thì phải sao qua để bỏ dầu, nếu tán thành bột thì phải dùng tá dược trộn lẫn để dể tán.

Bá tử nhân có tác dụng gì?

Theo y học hiện đại

  • Nước sắc từ bá tử nhân được nghiên cứu là có khả năng kích thích quá trình đông máu.
  • Dịch biết giúp tăng cường khả năng gây mê của Pentobarbital sodium.
  • Phần lắng đọng của nước sắc dược liệu khi dùng chung với rượu có thể tác động lên trung khu thần kinh đồng thời giúp giảm ho.
  • Có khả năng ức chế hoạt động của một số loại virus cúm, vi khuẩn hay tụ cầu khuẩn.

Theo y học cổ truyền:

Tính vị quy kinh: Tình bình, vị ngọt và hai kinh tâm và tỳ.

Công dụng: Bổ tâm tỳ, nhuận huyết mạch, thuốc dùng để tư dưỡng, cường tráng.

Chủ trị: Chữa chứng hồi hộp, đau khớp xương, đau lưng, phong thấp, ra mồ hôi, ích khí, bổ huyết

Liều dùng: Ngày từ 8-12gr, trẻ em dùng liều nhỏ hơn

Kiêng kỵ: Đại tiện lỏng, ít đờm không nên dùng.

Bài thuốc chữa bệnh từ Bá tử nhân

Dưỡng tâm, an thần

Chuẩn bị: Cần 16g bá tử nhân, 16g toan táo nhân, 8g ngũ vị tử, 8g viễn chí.

Cách làm: Các vị thuốc này đem sắc với 1 thăng nước lấy 1/3 thăng. Chia làm nhiều lần uống trong ngày, dùng mỗi ngày chỉ 1 thăng.

Chữa mất ngủ

Chuẩn bị:  10g bá tử nhân (sao vàng), 12g nhân sâm, 12g bạch phục linh, 10g toan táo nhân (sao đen), 5g trần bì (chế gừng), 10g mạch môn (bỏ tim), 10g viễn chí (chế cam thảo), 10g thạch xương bồ, 5g trúc nhự (sao mật).

Cách làm:

Các vị thuốc đem sắc lấy nước uống thay trà với liều 1 thang/ngày.

Trị chứng mất ngủ thể âm hư hỏa vượng

Chuẩn bị: 10g bá tử nhân, 8g kiết cánh, 10g thiên môn, 12g mạch môn, 10g huyền sâm, 12g nhân sâm, 20g sinh địa, 12g phục linh, 12g đương quy, 4g ngũ vị, 10g viễn chí, 10g táo nhân (sao đen).

Cách làm: Cho tất cả các vị thuốc trên vào nồi đun chung với 1 lít nước trên lửa nhỏ trong 30 phút. Chia lượng thuốc thu được làm nhiều lần uống, chỉ dùng 1 thang/ngày.

Bổ âm, cầm mồ hôi

Chuẩn bị: 16g bá tử nhân, 16g cù mạch, 8g ngũ vị tử, 12g mẫu lệ, 12g bán hạ khúc, 12g bạch truật, 12g rễ ma hoàng, 12g đẳng sâm.

Cách làm: Tất cả các vị thuốc trên đem tán thành bột mịn. Sau đó trộn đều cùng cùi thịt đại táp và làm thành viên hoàn hoặc sắc uống. Đáp ứng tốt với các chứng bệnh do âm hư, đổ nhiều mồ hôi.

Giúp nhuận tràng và thông đại tiện

Chuẩn bị: 12g bá tử nhân, 12g hỏa ma nhân cùng 12g tùng tử nhân.

Cách làm:  Ba vị thuốc trên đem đi nghiền thành bột mịn. Sau đó trộn đều với mật để luyện thành hoàn hay sắc lấy nước uống. Dùng mỗi ngày đúng 1 thang thuốc. Bài thuốc này phù hợp với những người âm hư, phụ nữ sau sinh hay người già bị táo bón.

Chữa chứng khóc đêm, đầy bụng ở trẻ em

Chuẩn bị: 3 – 30g bá tử nhân.

Cách làm: Đem vị thuốc đi tán thành bột mịn rồi trộn với nước cơm và cho trẻ uống trực tiếp. Liều lượng cụ thể phụ thuộc vào độ tuổi trẻ cùng triệu chứng bệnh.

Chữa mất ngủ, suy giảm trí nhớ, tâm huyết bất túc

Chuẩn bị: 20g bá tử nhân, 12g đương quy, 12g câu kỷ, 12g mạch đông, 20g thục địa, 12g huyền sâm, 12g phục thần, 4g xương bồ, 4g cam thảo.

Cách làm: Tất cả các vị thuốc trên cho hết vào ấm rồi sắc lấy nước uống thay trà trong ngày. Dùng với liều lượng đúng 1 thang mỗi ngày.

Trị hồi hộp mất ngủ, huyết không dưỡng tâm

Chuẩn bị: 16g bá tử nhân, 8g viễn chí cùng 16g toan táo nhân.

Cách làm: Các vị thuốc trên đem sắc lấy nước uống thay trà. Mỗi ngày chỉ dùng đúng 1 thang thuốc.

Trị chứng tử cung ra máu

Chuẩn bị: 100g bá tử nhân tươi cùng với 500g củ sen tươi và 15g mật ong.

Cách làm: Củ sen cùng với bá tử nhân đem rửa sạch và vắt lấy nước. Trộn chung 2 thứ nước với mật ong rồi hấp cách thủy trong 5 phút. Có thể uống bất cứ lúc nào với liều lượng vừa đủ.

Trị đởm hư, sợ hãi ngủ không yên giấc

Chuẩn bị: 12g bá tử nhân, 12g nhân sâm, 10g phục thần, 12g sơn thù, 20g thục địa, 10g chỉ xác, 12g kỷ tử, 10g cúc hoa, 6g nhục quế, 4g ngũ vị.

Cách làm: Các vị thuốc trên đem cho vào ấm sắc với 1 lít nước trong khoảng 20 phút. Dùng nước thuốc uống thay trà trong ngày, mỗi ngày chỉ sắc uống 1 thang thuốc.

Trả lời